دنیای شیرین جانورها

کنراد لورنتس، رفتارشناس حیوانات، می‌گوید داستان انگشتر حضرت سلیمان افسانه‌ای بیش نیست، چرا که او بدون آن انگشتر هم می‌تواند با موجودات دیگر حرف بزند! او دراین‌باره کتابی به زبان ساده نوشته است که به فارسی هم ترجمه شده.

کنراد لورنتس، رفتارشناس و پرنده‌شناس و جانورشناس اتریشی، کتاب انگشتر حضرت سلیمان را در سال 1948 برای مخاطب عام نوشت. او از پایه‌گذاران علم رفتارشناسی مدرن بود و در سال 1973 جایزه نوبل را مشترکاً با نیکلاس تینبرگن و کارل فون‌فریش به دست آورد. دامنه‌ی مطالعات لورنتس گونه‌های متنوع جانوری را شامل می‌شد، اما او را بیش از هر چیز با تحقیقاتش درباره‌ی رفتار غازها می‌شناسند.

لورنتس با ظرافت و شوخ‌طبعی دلنشینی کتاب خود را نامگذاری کرده و این ترفند را در دل تمام ایده‌های کتاب هم گنجانده است. نام کتاب به انگشتری اشاره دارد که نگین آن را جبرئیل به حضرت داوود سپرد تا از طریق آن جانشین خود را انتخاب کند. گفتنی آن که تمام موجودات زمین فرمانبردار نگین و صاحب آن بودند. سلیمان توانست انگشتر را به دست آورد و با حیوانات و موجودات دیگر حرف بزند. حالا لورنتس در آغاز کتاب می‌‌گوید برای صحبت کردن با حیوانات هیچ نیازی به انگشتری سلیمان نیست و او بدون آن هم به این کار قادر است! او در این کتاب نشان می‌دهد که چطور با حیوانات ارتباط برقرار می‌کند.

لورنتس هر فصل از فصول دوازده‌گانه‌ی کتاب را با شرح نکته‌ی تازه و نویی در رفتار حیوانات آغاز می‌کند. بیشتر تصورات ما درباره‌ی حیوانات برآمده از داستان‌ها و افسانه‌هاست؛‌روباه مکار، کبوتر صلح، خرگوش باهوش، گرگ درنده‌خو و… او با شرح مشاهدات و تحقیقاتش باورهای غلطی را که سالیان دراز ذهن انسان را انباشته بود نقض می‌کند و با بداهت‌زدایی از زندگی و رفتار حیوانات ما را بیش‌تر دلبسته‌ی آن‌ها می‌کند و نگاهمان را نسبت به آنان تغییر می‌دهد. کتاب آن‌چنان ساده و شیرین و جذاب نوشته شده است که نوجوانان هم می‌توانند از خواندن آن لذت ببرند. اما نکته‌ای که نباید از خاطر برد این است که نظریات لورنتس سال‌ها پیش ارائه شده و دیگر به اندازه‌ی سابق اعتبار ندارند. با وجود این کتاب هنوز هم خواندنی است. لورنتس، علاوه بر انتخاب زبانی ساده و جذاب و طنزآلود، در فصلی از کتاب دشواری‌های نگهداری از حیوان خانگی را توصیف می‌کند و ویژگی انواع حیوانات خانگی را برمی‌شمارد و مخاطب را در انتخاب حیوان خانگی مناسب راهنمایی می‌کند.

انگشتر حضرت سلیمان تنها کتاب ترجمه شده‌ی لورنتس به‌فارسی نیست. قبلاً تهاجم هم از او به فارسی ترجمه و منتشر شده‌ بود. تهاجم همبه قلم هوشنگ دولت‌آبادی، مترجم همین کتاب، به فارسی در آمده بود. دولت‌آبادی مقدمه کوتاهی بر کتاب نوشته که در فهم نظریات لورنتس راهگشا است.